Komunikacja interpersonalna – komunikujemy się niemal cały czas  w sposób świadomy i nieświadomy. Dla celów zawodowych, prywatnych, społecznych, naukowych. Komunikacja interpersonalna towarzyszy nam niemal wszędzie i przez  całe nasze życie. Warto rozumieć jej główne zasady i aspekty.

Proces komunikacji interpersonalnej

Aby doszło  do komunikacji potrzebujemy nadawcę i odbiorcę. Może to być  osoba, grupa osób, zespół , dana populacja ludzi, możemy również zaobserwować komunikację w relacji dziecko – rodzic, pracownik- przełożony, komunikację w zespole, itp.

Przekaz informacji – czyli proces kodowania informacji i jej odbierania. Możemy mieć komunikację  werbalną, niewerbalną, pisemną.

To najprostszy schemat procesu komunikacji:

• Nadawca – koduje przekaz ( np. mówi w danym jeżyku, lub posługuje się określonym kodem znaków)
• Proces przekazania informacji – środowisko przekazu (np. w rozmowie bezpośredniej, rozmowie telefonicznej, rozmowa video, e-mail, itp.)
• Odbiorca odbiera przekaz i rozkodowuje (np. czyta, patrzy, interpretuje, nadaje własne znaczenia znaków, słów, itp.

W takim schemacie mamy do czynienie z komunikację jedno kierunkową bez informacji zwrotnej.  Tego typu komunikacja to raczej wydanie rozkazu, przemowa. Nie jest to  rozmowa, lub uzgodnienie. Nadawcy nie zależy na poznaniu tego w jaki sposób został zrozumiany przez  odbiorcę.

proces komunikacji interpersonalnej

Przykłady  ułomnej komunikacji jednokierunkowej:

• Rodzic mówi do dziecka jak powinno się zachowywać ale nie pyta go o jego zdanie na ten temat, lub jego interpretację przekazanej  informacji
• Przełożony wydaje polecenie – to raczej jest rozkaz – nie oczekuje dyskusji tylko  Często nie pyta o sposób zrozumienia tylko oczekuje wyniku.
• Partner w związku w danej relacji mówi czego oczekuje i czego  mu brakuje – nie oczekując informacji od drugiej osoby jakie ona ma oczekiwania, uczucia, wartości.

To bardzo samolubny  i niestety w większości przypadków nieskuteczny proces komunikowania się. O ile możemy  to w ogóle nazywać komunikacją a nie wyrażaniem jedynie własnej woli.

Komunikacja interpersonalna wraz z informacją zwrotną:

• Nadawca koduje
• Przekazuje informację
• Odbiorca odbiera i odkodowuje
• Odbiorca przekazuje – koduje po swojemu – jak zrozumiał – przekaz
• Przekaz informacji zwrotnej
• Odbiorca odkodowuje otrzymaną informację
• Odbiorca potwierdza zgodność przekazu lub dokonuje korekty

Informacja zwrotna w komunikacji interpersonalnej – Feedback – to:

• Potwierdzenie otrzymania komunikatu od nadawcy
• Przekazanie informacji jaką treść otrzymaliśmy
• Przekazanie informacji jak my rozumiemy tą treść
• Często również przekazanie informacji jaki mamy emocjonalny stosunek do tej informacji

Rodzaje  komunikacji interpersonalnej

W komunikacji interpersonalnej wyróżniamy trzy główne sposoby przekazywania informacji. Pamiętajmy że część przekazu informacji następuje w sposób świadomy a reszta jest nieświadoma i często nie zwracamy na to uwagi. W ten sposób w relacji bezpośredniej możemy wyczytać stany akceptacji, emocje czy zgodność przekazu merytorycznego z przekazałem poza merytorycznym w postaci mowy ciała.

Wyróżniamy następujące rodzaje komunikacji:

• Komunikację werbalną – czyli sposób mówienia
• Komunikację niewerbalną – mowa naszego ciała
• Komunikację pisemną – konstrukcja treści

Koło  komunikacji interpersonalnej

Zazwyczaj sądzimy że  to co mówimy  jest najważniejsze w całym naszym przekazie. Otóż nie. To co mówimy czyli treść przekazu to jedynie 7 %  tego co odbiera nasz adresat. Wiedzą o tym  doskonale specjaliści od marketingi i reklamy.

Sposób mówienia to około 38% znaczenia w naszym odbiorze a około 55 % to mowa ciała i cała komunikacja niewerbalna.

• Treść przekazu – 7%
• Sposób mówienia – 38%
• Pozostała komunikacja niewerbalna – 55%

koło komunikacji interpersonalnej

Komunikacja niewerbalna

Największe i najsilniejsze źródło bodźców i informacji biorącej udział w komunikowania się. Bardzo często stanowi warstwę  komunikacji nieświadomej, niezamierzonej. Może bardzo silnie wpływać na przekaz  i interpretację tego przekazu przez odbiorcę.

Elementy komunikacji niewerbalnej:

• Nasze otoczenie – w którym zachodzi komunikacja – dom, praca, samochód, metro, park,
• Dystans w jakim prowadzona jest komunikacja (komunikacja na żywo)
• Postawa naszego ciała – czy stoimy, w jaki sposób układa się nasze ciało, czy siedzimy, w jakiej pozycji siedzimy
• Mimika naszej twarzy, usta, oczy, gesty około twarzowe
• Nasz wygląd zewnętrzy – rodzaj ubrania, akcesoria, sposób uczesania, makijaż, podkreślenie męskości lub kobiecości rozmówcy.
• Zapach – zapach otoczenia, jedzenia, zapachy chemiczne, zwierzęce, zapach osobisty rozmówcy – feromony, zapach celowy taki jak perfumy, kosmetyki, mydło, szampon.
• Dotyk – podanie dłoni, uścisk, siła uścisku, sposób podania dłoni, czas utrzymania uścisku.
• Reakcje emocjonalne podczas komunikacji: śmiech, płacz, strach, zaniepokojenie, spokój, niecierpliwość, znudzenie, złość, zaciekawienie, zainteresowanie seksualne
• Dynamika ruchów – rodzaje naszych ruchów, ich dynamika, zakres i skojarzenia społeczne. Jest to gestykulowanie, chodzenie, tiki nerwowe, leżenie, stanie

Komunikacja werbalna

Czyli sposób naszego mówienia – ma wielkie znaczenie kiedy z kimś bezpośrednio rozmawiamy ale nabiera znaczenia kluczowego w rozmowie kiedy nie widzimy naszego rozmówcy  – np.  w rozmowie telefonicznej

Elementy komunikacji werbalnej:

• Ton głosu
• Tembr głosu
• Barwa głosu
• Szybkość mówienia
• Płynność mówienia
• Stosowanie interpunkcji i akcentowanie
• Poprawność stosowania języka komunikacji
• Aktywne słuchanie

Aktywne słuchanie podczas komunikacji werbalnej

Podczas rozmowy – mamy zmieniającego się nadawcę i odbiorcę. Raz jedna osoba mówi, druga może potwierdzać werbalnie że rozumie lub niewerbalnie np. kiwając głową, odpowiednią mimiką twarzy – np. zdziwienie, zadowolenie. Potem wypowiedz może przejęć druga osoba i zmienia się nam nadawca i odbiorca. Jeśli dana rozmowa jest prowadzona w jakimś określonym celu – np.  rozmowa zawodowa: rekrutacja, rozwój, ocena, itp. lub  rozmowa nauczyciela z uczniem, rodzica z dzieckiem, policjanta z podejrzanym, księdza z wiernym to powinno wystąpić aktywne słuchanie – czyli działania mające na celu dokładne zrozumienie naszego rozmówcy, jego stanu emocjonalnego, intencji, poziomu percepcji, akceptacji i przyswajania informacji.

Elementy aktywnego słuchania podczas rozmowy to:

• Zadawanie pytań – szczególnie pytań otwartych
• Zachęty do rozwinięcia myśli
• Parafrazowanie
• Dzielenie się własnymi odczuciami podczas rozmowy
• Odzwierciedlanie uczuć rozmówcy
• Empatia
• Docenianie rozmówcy, motywacja
• Aktywny kontakt wzrokowy
• Otwarte postawy niewerbalne

Komunikacja pisemna

Komunikacja pisemna w postaci pisma, znaków, symboli, ikon  towarzyszy nam w każdej niemal komunikacji służbowej, formalnej a współcześnie również w komunikacji społecznościowej w mediach elektronicznych czy usługach typu sms.

Powinniśmy pamiętać że często podczas tej formy komunikacji nie występuje zbieżność czasowa nadawania komunikatu i jego odbioru. Możemy coś napisać dzisiaj a odbiorca czyta po chwili, za kilka dni czy miesięcy. Nie mamy wsparcia w postaci komunikacji werbalnej i niewerbalnej.  Do naszej  treści zostaną przypisane emocje jakie wygeneruje czytający. Obecnie bardzo często stosowane są tzw emot-ikony  – czyli  obrazki twarzy  wrażające emocję jaka  towarzyszy piszącemu dany komunikat. Mamy buźki z uśmiechem, zdziwieniem, zakochane, zmartwione, czy wręcz złe.

Elementy komunikacji pisemnej to między innymi:

• Treść
• Polecania działania zawarte w treści – np. oczekiwanie zatwierdzenia, odpowiedzi, wyjaśnienia, zakupu, zapłaty, itp.
• Długość i złożoność zadań
• Interpunkcja i znaki interpunkcyjne
• Wypunktowania
• Wytłuszczenia
• Wielkość czcionki
• Akapity
• Wolne miejsca i odstępy

Komunikacja pisemna to współcześnie:  pisma, raporty, prezentacje, listy, ogłoszenia, plakaty, bilbordy, reklamy, poczta elektroniczna, sms, systemy komunikacji on-line, fora dyskusyjne, komunikatory internetowe, formularze i ankiety elektroniczne,

autor: Sebastian Trzaska

+48 501-528-506
e-mail: sebastian.trzaska(at)anacco.pl

POLECANE PROJEKTY DORADCZE